Zasady postępowania w celu uzyskania stopnia niepełnosprawności
Orzecznictwo
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności
ul. Legionów 8
38-400 Krosno
Tel./fax 13 43 685 81
email : Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Strony przyjmowane są w godzinach pracy od 7.30 - 15.30
INSTYTUCJE ORZEKAJĄCE
Do orzekania o niepełnosprawności powołane są:
• powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (działa jako pierwsza instancja). Zespół powołuje starosta po uzyskaniu zgodą wojewody w ramach zadań z zakresu administracji rządowej,
• wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (działa jako druga instancja - odwoławcza). Zespół powołuje wojewoda.
Zespół orzeka na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo na wniosek ośrodka pomocy społecznej.
Druk wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności udostępniany jest zainteresowanym przez powiatowe zespoły.
Stopnie niepełnosprawności
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) wprowadziła nową nomenklaturę dla oznaczenia stopnia niepełnosprawności.
Ustawa wprowadziła trzy stopnie niepełnosprawności:
• znaczny,
• umiarkowany,
• lekki.
Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu, niezdolną do podjęcia zatrudnienia lub zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej, wymagającą niezbędnej, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Ustawa definiuje ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji jako naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się.
Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia, niewymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych.
Postępowanie przed zespołem orzekającym o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności
I. Obowiązujące przepisy prawne
Podstawowe znaczenie przy orzekaniu o niepełnosprawności oraz stopniu niepełnosprawności mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 997 r.o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm. ).
Uszczegółowione kryteria orzekania o niepełnosprawności zostały określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ) oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ).
II. Orzeczenia Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności
Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności rozpatrują wnioski o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w składach orzekających.
Powiatowe Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydają orzeczenia:
1. o niepełnosprawności
2. o stopniu niepełnosprawności
3. o wskazaniach do ulg i uprawnień
Orzeczenie o niepełnosprawności zespół orzekający wydaje osobie, która nie ukończyła 16 roku życia, na wniosek wniesiony przez przedstawiciela ustawowego dziecka.
Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zespół orzekający wydaje osobie, która ukończyła 16 rok życia, na wniosek wniesiony przez osobę zainteresowaną lub jej przedstawiciela ustawowego.
Orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień zespół orzekający wydaje osobie, która ukończyła 16 rok życia i posiada jedno z następujących orzeczeń:
1. ważne orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o:
a) całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji,
b) całkowitej niezdolności do pracy,
c) częściowej niezdolności do pracy.
2. ważne orzeczenie organu rentowego ( ZUS, MSW i A, MON ), wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów,
3. ważne, wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r. orzeczenie KRUS o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.
Wzory wniosków o wydanie orzeczenia ( o których mowa wyżej ) stanowią odpowiednio załączniki w 1, 2, 3.
Należy nadmienić, że osoba zainteresowana sama decyduje jaki wniosek złoży do powiatowego zespołu – wniosek o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, czy też wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
III. Dokumentacja medyczna
Do wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności przez powiatowy zespół orzekający, osoba wnioskująca powinna dołączyć dokumentację medyczną mającą wpływ na ustalenia zawarte w orzeczeniu.
Wymagana dokumentacja medyczna niezbędna do ustalenia stopnia niepełnosprawności lub niepełnosprawności:
1) zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza pod którego opieką lekarską znajduje się:
a) osoba zainteresowana w wieku powyżej 16 roku życia – wzór zaświadczenia stanowi załącznik nr 4
b) dziecko do 16 roku życia – wzór zaświadczenia stanowi załącznik nr 5
wydane nie wcześniej niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku. 2) załączone do zaświadczenia aktualne badania diagnostyczne, konsultacje specjalistyczne ( druk konsultacyjny nr 6 i 7 ), karty informacyjne z pobytów w szpitalu.
IV. Właściwość miejscowa
Podane we wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności miejsce zamieszkania lub pobytu osoby zainteresowanej stanowi podstawę do ustalenia właściwości miejscowej powiatowego zespołu orzekającego, tj. określenia, który zespół jest właściwy do rozpoznania sprawy danej osoby ze względu na miejsce jej przebywania.
Właściwość miejscową zespołu ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Właściwość miejscową zespołu orzekającego o niepełnosprawności ustala się według miejsca pobytu w przypadku osób;
1) bezdomnych,
2) przebywających poza miejscem stałego pobytu ponad dwa miesiące ze względów zdrowotnych lub rodzinnych,
3) przebywających w zakładach karnych i poprawczych,
4) przebywających w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej.
W przypadku osób, o których mowa w punkcie 2-4, zespół orzekający o niepełnosprawności jest obowiązany przesłać zawiadomienie o wydanym orzeczeniu do powiatowego zespołu orzekającego właściwego dla miejsca stałego pobytu. Jeżeli powiatowy zespół orzekający ustali, że nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o wydanie orzeczenia ze względu na zasady właściwości miejscowej, przesyła akta sprawy do zespołu właściwego, o czym informuje osobę wnioskującą o wydanie orzeczenia.
Wydanie orzeczenia z naruszeniem zasad właściwości miejscowej skutkuje nieważnością wydanego orzeczenia.
V. Termin załatwienia sprawy
Postępowanie przed zespołem orzekającym o niepełnosprawności podporządkowane jest przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego.
Miesięczny termin rozpatrzenia wniosku o wydanie orzeczenia zapewnia możliwie szybkie załatwienie sprawy w drodze decyzji – orzeczenia.
W sprawach szczególnie skomplikowanych termin rozpatrzenia sprawy wynosi 2 miesiące. Szczególnie skomplikowany charakter sprawy może mieć miejsce ze względu na złożony stan faktyczny, wymagający przeprowadzenia starannego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego, np. stan zdrowia osoby orzekanej wymaga konsultacji lekarzy kilku specjalności lub istnieje potrzeba pogłębionych badań specjalistycznych.
Wymienione terminy mają charakter procesowy. Oznacza to, że ich upływ nie pozbawia powiatowego zespołu zdolności ( właściwości ) do orzekania w sprawie.
VI. Definicje niepełnosprawności
1. Znaczny stopnień niepełnosprawności.
Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Oznacza to, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się następujące grupy osób:
a) osoby niezdolne do pracy,
b) osoby zdolne do pracy w warunkach pracy chronionej
Wymienione wyżej osoby muszą jednocześnie wymagać stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności możliwe jest bowiem wówczas, gdy u osoby zainteresowanej występują jednocześnie ograniczenia w wykonywaniu zatrudnienia i konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy.
2. Umiarkowany stopień niepełnosprawności.
Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej lub częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Zarówno ustalenie niezdolności do pracy, jak i zdolności do pracy jedynie w warunkach chronionych może stanowić jedyną podstawę do zaliczenia do umiarkowanego stopnia.
Kolejnym kryterium kwalifikującym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jest konieczność czasowej lub częściowej pomocy innych osób.
W konsekwencji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mogą być zaliczone trzy grupy osób:
a) niezdolne do pracy,
b) zdolne do pracy jedynie w warunkach chronionych,
c) wymagające czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych
Każda z w/w przesłanek stanowi samodzielnie podstawę do zaliczenia do stopnia umiarkowanego.
3. Lekki stopień niepełnosprawności.
Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osoba o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywanej pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne.
Nie ma wymogu aby przesłanki powyższe występowały łącznie.
4. Definicje niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia.
Osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodująca konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku.
Podstawą uznania osoby, która nie ukończyła 16 roku życia za niepełnosprawną jest wskazanie, że:
1) ma naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną,
2) przewidywany okres trwania upośledzenia stanu zdrowia przekracza 12 miesięcy,
3) wymaga zapewnienia jej całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu.
Wszystkie wymienione przesłanki muszą wystąpić łącznie.
VII. Legitymacje
Osoba posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności może wystąpić do powiatowego zespołu o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej.
Legitymacje te nie przyznają wprost żadnych uprawnień, a jedynie potwierdzają ustalenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Mają na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej realizację jej uprawnień.
Do pobrania - osoby dorosłe:
1. Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności
3. Wyniki badania specjalistycznego
Do pobrania - dzieci:
1. Wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności